Biuro Informacji Kredytowej, w skrócie BIK, jest instytucją powołaną do życia przez banki oraz Związek Banków Polskich na mocy art., 105 ust 4 z dnia 29 sierpnia 1997 roku. Rzeczywiste funkcjonowanie BIK-u rozpoczyna się jednak wraz z rokiem 2000. Właściwie pięć banków polskich zabiegało o zainicjowanie działalności tej instytucji, a są nimi: Bank Pocztowy S.A, BGŻ S.A., PKO BP, PBK S.A., PEKAO S.A.
Głównym celem i zadaniem było stworzenie centralnej bazy danych o klientach banków i zaciąganych przez nich kredytach. Tutaj przechowywane i przetwarzane są informacje dotyczące aktualnych zadłużeń, zobowiązań kredytowych (np. pożyczki, karty kredytowe, limity, poręczenia, itp.), opracowywana jest również historia poprzednich kredytów klientów banków oraz Społecznych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych. W bazie znajdują się wzmianki zarówno o klientach indywidualnych, jak również przedsiębiorstwach. Gromadzone informacje mają służyć do oceny ryzyka finansowego związanego z udzielaniem kredytów przez instytucje bankowe. Dzięki temu bardzo sprawnie szacowane są możliwości kredytowe danych kredytobiorców. Wpływa to na szybkość podejmowanych decyzji odnośnie przyznania (bądź nieprzyznania) kredytu konkretnej osobie. Korzyści wynikające z funkcjonowanie BIK-u związane są m.in. z utrudnionymi manipulacjami finansowymi, których mogą się dopuścić pewne podmiotu. Dodatkowo zmniejszone jest ryzyko zadłużanie się ponad możliwości późniejszej spłaty.
Szczególnie istotna jest historia kredytowa, które informuje banki, czy i jak dotychczas spłacaliśmy nasze zobowiązania. Z bazy danych wynika jaka była wysokość naszych kredytów oraz czy spłata ich odbywała się w określonych terminach. Istotne jest więc, aby owa historia była pozytywna, bowiem wówczas szansa na otrzymanie kolejnego kredytu jest większa, podobnie jak oferowane nam warunki. Niestety, jeśli spóźnimy się ze spłatą kredytu, bank nie wykaże się w stosunku do nas wyrozumiałością i zapłacimy karne odsetki, oczywiście wyższe znacznie niż oprocentowanie kredytu, a informacje o tym fakcie znajdą się w bazie danej BIK-u.
Banki oraz SKOK-i wymieniają się informacjami z BIK-iem. Mają one obowiązek składania raportów o swoich klientach oraz terminowości spłat kolejnych rat. Taki przepływ informacji usprawnia kooperowanie tych instytucji. Współpraca usprawnia funkcjonowania systemu kredytowego w kraju. Przede wszystkim wzrasta jakość udzielanych przez banki kredytów. Niestety, w takiej sytuacji zmniejszają się szansę uzyskania finansowego wsparcia dla osób, które nieterminowo bądź nieregularnie spłacają swoje zobowiązania. Już jednak sama świadomość istnienia takiej bazy danych, w których znajdują się wszystkie dane ‘o nas’ jako kredytobiorcach mobilizuje do rozważniejszego i zmobilizowanego korzystania z usług instytucji bankowych. BIK posiada własną ocenę punktową (tzw. score), która generuje uproszczoną informację o historii kredytowej. Okazuje się więc, że zgromadzona w BIKu pozytywna historia jest najlepszą rekomendacją dla banków. To dzięki niej stajemy się w obliczu banków wiarygodnymi i cennymi klientami. Możemy liczyć na lepsze warunki finansowe (np. niższe oprocentowanie), skrócenie lub uproszczone procedury, obniżone opłaty czy prowizje. Rzetelność kredytowa udokumentowana przez ocenę BIK-u jest więc niezwykle istotna.
Do rejestru Biura Informacji Kredytowej trafia każdy, kto kiedykolwiek zaciągnął jakiś kredyt bankowy. Dane są przetwarzane przez różny okres czasowy. Jeśli zobowiązanie finansowe było uregulowane terminowo i bezproblemowo informacje o tym funkcjonują w BIK-u od chwili ich przekazania przez bank, aż do zakończenia procesu kredytowego. Jeśli jednak wyrażona została zgoda na przetwarzanie danych, nawet po wygaśnięciu zobowiązania, mogą być one udostępniane bankom i SKOK-om w celu oceny zdolności podczas późniejszych kredytów. Takie pozytywne informacje oczywiście działają na naszą korzyść, jako rzetelnych kredytobiorców, więc nie mają się czego obawiać ci, których historia kredytowa jest odpowiednia. Kolejna istotna kwestia dotyczy faktu, że dane mogą być przechowywane w BIK-u bez zgody podmiotu zaciągającego kredyt przez okres pięciu lat jeśli np. nie zostały uregulowane kredytowe zobowiązania bądź zaistniała zwłoka powyżej sześćdziesięciu dni. Ponadto, dane bez zgody klientów mogą być przetwarzane przez BIK przez okres dwunastu lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania dla celów statystycznych. Dane przechowywane przez Biuro Informacji Kredytowej są niezmieniane i niepodważalne, gdyż instytucja ma prawo jedynie do gromadzenia informacji, nie zaś do dokonywania zmian w historii kredytu. Dane mogą być usunięte tylko w przypadku podjęcia o tym decyzji instytucji bankowej, która uprzednio je przedłożyła do BIK-u. Ogólnie jednak opłaca się wyrazić zgodę na przetwarzanie danych, jeśli nasze kredyty były spłacane w prawidłowy sposób. Pozytywna historia spłat zwiększa szanse na możliwość naliczenia naszej oceny punktowej. Żądając usunięcia danych po spłacie zobowiązania pozbywamy się szansy na lepsze traktowania przez banki i SKOKi w przyszłości.
Biuro Informacji Kredytowej współpracuje z biurem informacji gospodarczej InfoMonitorem oferującym bezpośredni, elektroniczny dostęp do baz danych sektora bankowego. Jeśli chcemy uzyskać informacje z bazy BIK-u musimy wystosować pisemny wniosek składany korespondencyjnie (list polecony) w siedzibie Biura Obsługi Klienta. Dodatkowo prowadzone są tzw. Raporty PLUS, czyli informacja o aktualnych danych osobowych oraz jego zobowiązaniach kredytowych sporządzane w formie wydruku i udostępniane na żądanie wnioskodawcy. W Raporcie znajduje się szczegółowa informacja o łącznej kwocie posiadanych zobowiązań. Wydawane są po wpłaceniu uprzednio określonej kwoty drogą korespondencyjną lub też w Biurze Obsługi Klienta. Informacja Ustawowa, czyli dane osobowe wnioskodawcy oraz historia zobowiązań kredytowych przetwarzanych w bazie BIK, może być wydawana raz na sześć miesięcy. Takie raporty mogą być często przydatne np. podczas kupna samochodu, wynajmu mieszkania, zawieraniu umowy o pracę, itp., bowiem stanowią rzetelne ‘świadectwo solidności’. Aby ubiegać się o Raport PLUS należy wypełnić wniosek o udostępnienie Raportu PLUS/Informacja Ustawowa (Biuro Obsługi Klienta lub www.bik.pl) i przesłać bądź zanieść do Biura Obsługi Klientów BIK-u.
Niekiedy w reklamach spotykamy się z ogłoszeniami o kredytach „bez BIK”. Taka informacja wykasuje na fakt, iż kredyty są udzielane przez banki (bądź instytucje ‘parabankowe’) bez uprzedniego sprawdzenia klienta w bazie danej BIK-u. Nieistotne są wobec tego wcześniejsze problemy dotyczące spłat kredytów wnioskodawcy. Niestety takie oferty są zazwyczaj znacznie wyżej oprocentowane, co tłumaczone jest znacznie większym ryzykiem dla kredytodawcy, który musi się zabezpieczyć.
W obliczu tych wszystkich faktów, konkluzja może być tylko jedna – najważniejsze jest terminowe spłacanie kredytów. Wówczas egzystowanie w bazie danych Biura Informacji Kredytowej może przynieść nam tylko korzyści związane z lepszym traktowaniem przez banki podczas zaciągania kolejnych kredytów. Banki znacznie przychylniej patrzą na kredytobiorców z pozytywną historią w BIK-u.